Een zorgvuldig en persoonlijk proces

Wij krijgen regelmatig vragen over euthanasie. Dat is begrijpelijk. Mensen kunnen bang zijn voor ernstig lijden en verlies van zelfstandigheid. Meer dan vroeger willen mensen zelf de regie hebben, ook over hun overlijden.

Leon Stoepker, Valentine Endtz en Niki Kroone, de drie vaste huisartsen bij Huisartsenpraktijk Oudezijde, voeren alledrie euthanasie uit. We vinden euthanasie een groot goed. Maar: euthanasie is geen eenvoudige medische handeling, en ook geen snelle beslissing. Het is een intiem, persoonlijk en zorgvuldig proces, waarin patiënt en huisarts samen optrekken.

Voor een huisarts is euthanasie heel ingrijpend. De huisarts beëindigt bewust het leven van een patiënt en kan strafrechtelijk vervolgd worden als de euthanasie niet zorgvuldig gebeurt. Dat vraagt veel, zowel professioneel als persoonlijk. Daarom is het belangrijk dat de huisarts de patiënt goed kent. Niet alleen de ziekte, maar ook de persoon, de omgeving, de situatie en de wensen. Vertrouwen en tijd zijn hierbij heel belangrijk. Een patiënt heeft geen recht op euthanasie; de huisarts mag altijd weigeren.

Wij merken dat sommige mensen verwachten dat een huisarts in een spoedsituatie snel euthanasie kan uitvoeren, zoals na een ernstige beroerte of een ongeluk. Vaak gaat het dan om een euthanasieverzoek aan een huisarts die de patiënt niet goed kent. In zo’n geval is euthanasie niet haalbaar, hoe begrijpelijk ook. Er is meestal te weinig tijd om alles goed te bespreken en te beoordelen, en nog geen vertrouwensband opgebouwd tussen huisarts en patiënt. Tot slot is het belangrijk om te weten dat euthanasie in principe alleen thuis mogelijk is. Het is daarvoor wel belangrijk dat de patiënt dichtbij de praktijk woont. Op andere plekken, zoals in een ziekenhuis, verpleeghuis of revalidatiecentrum, kan euthanasie meestal niet worden uitgevoerd door de huisarts. Vaak zijn die plekken te ver weg.

Met een euthanasiewens naar het spreekuur

Wij zien dat veel mensen op het spreekuur willen komen om hun wilsverklaring te bestendigen, nadat die eerder uitgebreid besproken is. Sommige mensen willen daar jaarlijks voor langskomen. Dat hoeft niet.

Het is niet nodig om met een algemene euthanasiewens (“voor later, als ik ooit…”) op het spreekuur te komen. Ook is het niet verplicht om een euthanasieverklaring te hebben getekend om euthanasie te kunnen krijgen. Zo’n verklaring kan helpen om uw wensen op papier te zetten, maar is nooit doorslaggevend.

Wat wél belangrijk is: zodra u merkt dat het idee van euthanasie serieus in uw hoofd gaat spelen (“misschien wil ik binnen een jaar wel euthanasie”), is het goed om dit zo vroeg mogelijk met uw huisarts te bespreken. Dat betekent niet dat u meteen een besluit hoeft te nemen. Het gaat om gesprekken waarin u uw zorgen en wensen kunt delen. Zo kunnen huisarts en patiënt elkaar beter leren kennen en samen groeien in dit proces.